Abbott Diabetes Care - Glukometr Xido Neo

Cukrzycowa choroba nerek

Cukrzyca jest chorobą, która objawia się podwyższonym poziomem glukozy w surowicy krwi. Nadmiar glukozy jest dla organizmu szkodliwy. Wysoki poziom glukozy powoduje ogólne osłabienie, zaburzenia koncentracji, senność, wzmożone pragnienie, częste oddawanie dużych ilości moczu, stany zapalne skóry i błon śluzowych, odwodnienie, spadek masy ciała, w skrajnej sytuacji wyniszczenie organizmu. Jak podkreśla lek med. Marek Gorczyński obecnie często udaje się choremu uniknąć takich objawów cukrzycy, gdyż wykrycie wczesne schorzenia i rozpoczęcie leczenia zapobiega tym zaburzeniom. 


Nawet nieznacznie podwyższony poziom glukozy jest jednak powodem rozwoju przewlekłych powikłań. Jest to poważny problem, często niedoceniany przez chorych. Im dłużej trwa choroba, im jest gorzej kontrolowana, tym większe ryzyko wystąpienia powikłań. Rozwijają się one podstępnie, nie dając żadnych objawów przez wiele lat.

Cukrzycowa choroba nerek jest jednym z powikłań cukrzycy. Ponieważ powstaje wskutek uszkodzenia najdrobniejszych naczyń krwionośnych nerek, jest powikłaniem mikronaczyniowym (tzn. mikroangiopatycznym). Występuje u około 30% chorych na cukrzycę. Czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia tego powikłania jest palenie tytoniu.

Na cukrzycową chorobę nerek narażeni są chorzy na każdy typ cukrzycy. Zagrożenie staje się realne po 5 latach trwania cukrzycy. Należy tu zaznaczyć, że początek choroby w cukrzycy typu 1. możemy dość precyzyjnie ustalić w przeciwieństwie do cukrzycy typu 2., która rozwija się powoli i rozpoznawana jest często wiele lat od początku choroby. Znaczy to, że rozpoznając cukrzycę typu 2., nie wiemy jak długo pacjent na nią choruje i w chwili rozpoznania może mieć już powikłania. Aby temu zaradzić i rozpoznać chorobę bez opóźnienia należy badać u osoby, która nie choruje na cukrzycę poziom glukozy na czczo w surowicy krwi żylnej po 45 roku życia raz na 3 lata, a jeżeli osoba należy do grupy podwyższonego ryzyka, niezależnie od wieku – co rok . 

Do grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na cukrzycę należą osoby:

- z nadwagą i otyłością,

- z cukrzycą występującą u rodziców bądź rodzeństwa,

- mało aktywne fizycznie,

- z przebytą cukrzycą ciążową lub po urodzeniu dziecka o masie ciała powyżej 4 kg,

- z nadciśnieniem tętniczym

- z podwyższonym poziomem cholesterolu lub trójglicerydów

- z rozpoznanym zespołem policystycznych jajników

- z rozpoznaną chorobą układu sercowo-naczyniowego.

Jak już wcześniej zaznaczyłem, cukrzycowa choroba nerek przez długi czas od początku cukrzycy nie daje objawów klinicznych. Pierwszym zaburzeniem tego powikłania jest występowanie w kolejnych badaniach albuminurii.  Albuminuria polega na występowaniu nadmiernej ilości albumin w moczu. Albuminy – to rodzaj białek, które charakteryzuje mała masa cząsteczki. 

Albuminuria świadczy o uszkodzeniu kłębuszków nerkowych. Można ją wykryć specjalnym testem oddając mocz do badania w kierunku albuminurii. Badanie musi być poprzedzone badaniem ogólnym moczu i wykluczeniem infekcji układu moczowego oraz nie może być wykonane po wysiłku fizycznym. Wykrycie albuminurii może się wiązać z koniecznością wykonania dodatkowych badań. Jeżeli albuminuria nie ustępuje po 3 miesiącach i lekarz wykluczy inne możliwe przyczyny tego zaburzenia może rozpoznać cukrzycową chorobę nerek. Odpowiednie leczenie i postępowanie może niekiedy zapobiec dalszemu rozwojowi tego powikłania i spowodować ustąpienie albuminurii.

Kolejnym etapem tego zaburzenia może być jawny białkomocz (tzn. występowanie białka w moczu ), który można wykryć już w badaniu ogólnym moczu.

Do oceny wydolności nerek służy badanie poziomu kreatyniny w surowicy i wielkości wskaźnika GFR. Na podstawie albuminurii, nasilenia białkomoczu, wielkości  GFR lekarz diabetolog ocenia stadium cukrzycowej choroby nerek i wdraża odpowiednie postępowanie. 

Cukrzycowa choroba nerek może przebiegać bez objawów i bez upośledzenia funkcji nerek. Niestety u części pacjentów może spowodować schyłkową niewydolność nerek i potrzebę leczenia nerkozastępczego (dializoterapii). W ostatnich latach mimo systematycznego wzrostu liczby nowych przypadków cukrzycy obserwuje się zmniejszenie liczby chorych ze schyłkową niewydolnością nerek, co związane jest z dostępnością do coraz skuteczniejszych metod leczenia cukrzycy.

Co zrobić, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia cukrzycowej choroby nerek?

- Należy skutecznie leczyć cukrzycę uzyskując zalecone przez lekarza poziomy glukozy w samokontroli. 

- W razie otyłości i nadwagi trzeba zredukować masę ciała.

- Należy zoptymalizować leczenie nadciśnienia tętniczego oraz zaburzeń lipidowych ( cholesterol, trójglicerydy ). 

- Koniecznie zaprzestać palenia tytoniu.

- Należy raz w roku wykonywać badanie moczu i poziomu kreatyniny w surowicy. W cukrzycy typu 1. badania te powinno się robić po 5 latach trwania choroby, a w cukrzycy typu 2 od momentu jej rozpoznania.

Co zrobić, gdy lekarz rozpozna cukrzycową chorobę nerek, aby spowolnić jej postęp?

Poza zaleceniami wymienionymi powyżej należy:

- Stosować optymalne zalecone leczenie farmakologiczne.

- Unikać nadmiernego spożycia białka. Niekiedy lekarz może zalecić dokładnie określoną ilość białka spożywanego w ciągu doby, wtedy niezbędna może być pomoc dietetyka w ustaleniu odpowiedniej diety.

- Wykonywać kontrolne badania laboratoryjne w terminach zaleconych przez lekarza

- Unikać ciężkich wysiłków fizycznych w razie zaawansowanego stadium choroby. Warto wtedy planowaną aktywność fizyczną skonsultować z lekarzem

- Unikać stosowania leków mogących pogarszać funkcję nerek.

Jakie objawy powinny zaniepokoić i skierować chorego na cukrzycę do lekarza?

- Wystąpienie i utrzymywanie się osłabienia ogólnego i nasilonego męczenia się,

- Utrata apetytu, nudności, 

- Świąd skóry, 

- Zaburzenia miesiączkowania, 

- Spadek odporności na zakażenia, 

- Obrzęki, 

- Zmiana częstości oddawania moczu.

Powyższe objawy mogą być objawem niewydolności nerek, czyli zaawansowanego stadium cukrzycowej choroby nerek. Wtedy konieczna jest konsultacja lekarza nefrologa. Przede wszystkim od początku leczenia cukrzycy trzeba zachować czujność i wykonywać badania w celu wykrycia powikłania we wczesnym stadium, aby nie dopuścić do rozwoju kolejnych etapów choroby. Wiarygodne badania wskazują, że najlepszym sposobem zminimalizowania ryzyka wystąpienia cukrzycowej choroby nerek (nefropatii cukrzycowej) jest najbardziej skuteczne leczenie cukrzycy zaraz po rozpoznaniu schorzenia. 

lek med. Marek Gorczyński

Piśmiennictwo
1. Diabetologia Kliniczna. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2015. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego
2. Diabetologia. Kompendium; pod redakcją Leszka Czupryniaka, 2014
3. Diabetologia. Praktyczny poradnik;  pod redakcją Krzysztofa Strojka, 2014 
4. Cukrzyca; pod redakcją Jacka Sieradzkiego, tom2, 2006
5. Interna Szczeklika, mały podręcznik 2014/2015, kompendium Medycyny Praktycznej; redaktor prowadzący dr n med. Piotr Gajewski

ADC/www/p/ccnnc/2016

Zapisz się na newsletter

Powrót na górę